اصول ستون های رومی هم منطق پشتیبانی مکانیکی آنها در معماری و هم تفکر سیستماتیک رومیان باستان در مورد تناسب، نظم و زیبایی شناسی را در بر می گیرد. آنها صرفاً اجزای{1}باربر نیستند، بلکه تجسم مادی روح فضایی نیز هستند. اصول آنها را می توان از دو سطح درک کرد: کارکرد ساختاری و تصویرسازی فرهنگی.
از نظر ساختاری، ستون های رومی از قوانین توزیع مکانیکی نظم ستون های کلاسیک پیروی می کنند. شفت ستون بار بالایی را از طریق باربری عمودی به پایه و فونداسیون منتقل می کند، در حالی که سرستون با افزایش ناحیه تحمل بار-و بهینه سازی مسیرهای تنش، بارهای متمرکز روی تیرها یا قرنیزها را کاهش می دهد. ستونهای دوریک محکم و بدون پایه هستند و بر احساس زمین مستقیم و پایدار تأکید دارند. ستونهای یونی باریک و کشیده با سرستونهای پیچدار هستند و از منحنیهایی برای پراکنده کردن تنش موضعی و ایجاد جلوه بصری سبکتر استفاده میکنند. ستونهای کورنتی از شاخ و برگهای پیچیده برای افزایش ممان اینرسی سرستون استفاده میکنند و با حفظ زیباییشناسی، مقاومت خمشی و برشی را بهبود میبخشند. نسبت قطر ستون به ارتفاع و انحنای منحنی باریک شدن از طریق تمرین طولانی مدت تأیید شده است و از ثبات نظم ستون در شرایط دهانه و بار مختلف اطمینان حاصل می شود.
در سطح فرهنگی و طراحی، اصول ستون های رومی تجسم نظم و هماهنگی است. رومیان باستان، با الهام گرفتن از ستونهای یونانی، با استفاده از ستونها بهعنوان چارچوب نماهای معماری، حساسیتهای زیباییشناختی خود را از عظمت و ماندگاری ترکیب کردند. آنها از طریق تکرار، تقارن و ریتم، ترکیب نما را سازماندهی کردند، چشم را هدایت کردند و حسی از سلسله مراتب فضایی ایجاد کردند. چیدمان ستون ها نه تنها کارکرد ایجاد سایه و پناه در برابر باران را انجام می داد، بلکه از طریق چینش متوالی ستون ها، فضای روانی موقر و باز ایجاد می کرد. نقش برجستهها و فلوتهای روی میلههای ستون هم بهعنوان تزئینی عمل میکردند و هم از نظر بصری سه بعدی و بازی نور و سایه را افزایش میدادند و اجزای ساکن را با انرژی پر جنب و جوش آغشته میکردند.
انتخاب مواد نیز در خدمت تحقق این اصول بود. سنگ طبیعی با مقاومت فشاری بالا برای تحمل بارهای عمودی و حفظ شکل خود در طول زمان مناسب بود. معرفی فلزات و مواد کامپوزیت، در عین اطمینان از استحکام، آزادی فرم و سهولت ساخت را افزایش داد. چه در معابد کلاسیک و چه در فضاهای عمومی مدرن، اصول ستون ها همیشه حول محور وحدت عقلانیت مکانیکی و زیبایی شناسی می چرخید. از طریق بررسی دقیق تناسبات، بهینه سازی ساختاری و ادغام تزئینی، ستون، فراتر از عملکرد باربری- خود، به نمادی از شخصیت متمدن و اراده فضایی تبدیل شد.
می توان گفت که اصل ستون های رومی، تبلور خرد مکانیکی و روح انسان گرایانه است. به اجزای سرد قدرت و ریتم محسوسی می بخشد و همچنان جذابیتی پایدار و موقر را در عمل معماری هزاران ساله منتشر می کند.
